Zowel Van Dale’s Groot als diens etymologische woordenboek lieten me in de steek. Via Marc De Costers Woordenboek van Jargon en Slang kwam ik er nog wel achter dat soepjurk soldatentaal is voor soldatenjas, maar dat hielp niet echt.

Wel ontdekte ik dankzij Van Dale de verwante woorden soepjas en soepbroek, die een slobberige, respectievelijk flodderige variant van het desbetreffende kledingstuk beschrijven. Nog onder de indruk van het aantal synoniemen dat de Nederlandse taal heeft voor het beschrijven van de vormeloosheid van kledingstukken, sloeg ik het Woordenboek der Nederlandsche Taal op:

“Soepjurk, wijde, ongetailleerde jurk; wijd, lang afhangend gewaad; iemand die zulk een gewaad draagt. || (Jan Salie) de patroon aller slaapmutsen, aller soepjurken, aller sloffen te onzent, POTGIETER 1, 11. …”

Potgieter, de negentiende-eeuwse schrijver, dat gaf alvast een datering. En hij gebruikte het als metoniem, dus naar alle waarschijnlijkheid was het in zijn tijd al ingeburgerd, dus mogelijk nog ouder.

Het lemma ‘soep’ in het WNT, waar ik het bovenstaande aantrof, doorlezend, viel me op dat soep niet veel ‘soeps’ was (ja, dat klinkt inderdaad verwarrend):

“Geheel van met zekere geringschatting beschouwde zaken, mengelmoes, zoodje.”

“Betoog of verhaal van veel woorden maar weinig inhoud.”

“Soepzoodje, onbeduidend zoodje.”

Soep kan dus iets van weinig waarde aanduiden (een zoodje, zeg maar). Dichterbij een verklaring ben ik nog niet gekomen en het heeft iets onbevredigends. Waarom worden juist bepaalde ruimzittende kledingstukken met soep in verband gebracht? Mijn speurtocht is voorlopig in de soep gelopen. Het raadsel blijft.

Op mijn negende verjaardag werd ik verblijd met een pickup van het merk Telefunken, die het My Little Sony-concept ver vooruit was. Een onverwoestbaar fel rood plastic, letterlijk losjes gecombineerd met zwart gaatjesplastic, geleverd met de goedkoopste naald denkbaar, een stel blikkerige speakers van 15×10, maar wel een mooi rubber op de draaitafel.

Uiteraard vind je als negenjarige rood-zwart design een toonbeeld van klasse, zeker als het dan ook nog van het gerenommeerde merk Telefunken is en er zowel 33- als 45-toerenplaten op afgespeeld konden worden. Pure luxe.

Mijn ouders hadden uit de grond van hun liefdevolle hart er ook nog eens platen erbij gedaan: een gloednieuwe “Alle Dertien Goed”, een destijds jaarlijks verschijnende verzamelaar met als trekker een sexy meid op de hoes, tjokvol B-nummers van B- en coverartiesten (Dimitri Frenkel Frank!); nog een verzamelaar in een gruwelijke paars-gele setting van K-tel met wel aardige muziek – uit 1972, dus het bleef wel behelpen – via een tante die berucht stond om het niet-zuinig met haar spullen omgaan en die dan ook elke keer bleef hangen bij Argent’s ‘Hold your head up’; en – bien étonnés de se trouver ensemble – uit de platenkast van pa zelf, Ekseption met Beggar Julia’s time trip, waar de beste man met de muzikale pet niet niet bij had kunnen komen.

De hanger in Argent kon, ondanks de matige kwaliteit van de naald, met grof in de groef drukken ongedaan gemaakt worden, weliswaar met onherstelbare verminking aan Argent en naald tot gevolg, en toen kon mijn muzikale draaicarrière beginnen.

Achteraf ben ik mijn ouders niet ondankbaar dat ze me deze combinatie van cover-bagger, broeierige begin jaren 70-pop en de bizarre Thijs van Leer/Rik van der Lindense verkrachtingen van Mozart Bach schonken. De piketpaaltjes voor de muzikale smaak waren direct geslagen (nooit, maar dan ook nooit meer Jack Jersey!), en de ontvankelijkheid voor experimenten was geboren.

Ook bouwde ik al snel immuniteit op tegen tikken, hangers, gekraak en afwijkende tempi, dit laatste door een kromming in de draaitafel, gerenommeerde merknaam of niet.

Wel moest ik natuurlijk al snel mijn eigen platen hebben. De eerste plaat die ik aanschafte was meteen een elpee. Uit de bakken van de V & D haalde ik een Dik Voormekaarshow, waar ik en mijn vriendjes onmiddellijk aan verslaafd raakten en die we probeerden te imiteren, waarvan we dan weer cassettebandjes maakten en die tot vervelens toe in het bijzijn van onze ouders afspeelden. Het muziek luisteren beperkte zich weer tot de radio (ABBA, KC & the Sunshineband, Frits Spits),  tot ik de puberteit in gekatapulteerd werd.

Bij een willekeurige tikfout is de kans aanzienlijk dat het gevormde woord niet op de lijst van de spellingscontrole voorkomt en als fout wordt aangemerkt. Ik gebruik nu een wat gammel toetsenbord en de tikfouten in dit stukje waren in eerste instantie legio: willekeiurig, dde, tikfouuten, neit, enzovoorts. Allemaal netjes door de spellingscontrole onderschept. O, en van die woorden die ik wel weet hoe te spellen, maar toch wel eens inderhaast fout spel: mischien, onmiddelijk.

Mensen die moeite hebben met het spellen van woorden als blauw (ze schrijven: blouw) of hijgen (ze schrijven: heigen) zijn ook geholpen door deze spellingcontrole. Dit zijn vaker mensen met Nederlands als tweede taal en dyslectici. Helaas maken de twee laatste categorieën ook (veel) meer andere soorten fouten.

Per saldo helpt de spellingscontrole eigenlijk alleen slordig tikkende goede spellers. In deze groep zit dan wel weer een relatief hoog percentage mensen die denken zonder spellingcontrole te kunnen.

Het bovenstaande is gechargeerd, maar het is duidelijk: spelling blijft een probleem; het zal nooit echt vanzelf gaan. Net als hoofdrekenen, Windows installeren, televisiezenders inprogrammeren en afvallen.

Uit het voorgaande wordt duidelijk waar de problemen ontstaan: woorden die verkeerd gespeld worden, terwijl die verkeerde spelling wel een ander bestaand woord oplevert, zeker als die woorden ook nog eens qua betekenis dicht bij elkaar liggen.

Brij is een mooi voorbeeld. Veel mensen associëren het woord brij met breien en spellen derhalve brei. Het veelvuldig voorkomen van deze fout heeft nu als gevolg dat brij in toenemende mate in de betekenis gekrioel, vervlechting, jawel spaghetti, wordt gebruikt. En zo wordt pap opeens pasta.

Verkeerd gespelde woorden die andere woorden met bijna gelijke betekenis als resultaat opleveren? Het schoolvoorbeeld daarvan zijn ons aller werkwoordsvormen met de onophoudelijke verwarring tussen -d, -t en -dt. Maar daarover een volgende keer.

heuptasje

Deze ochtend brak ik mijn rondje al na zo’n drie minuten af. Ik was weer eens, figuurlijk dan, tegen een van mijn zwakheden aangelopen; het moeilijk kunnen doorgronden van een aantal basiswetenswaardigheden van het leven.

In dit geval ging het om een heuptasje. Het voorwerp in kwestie had ik zo’n drie weken terug voor 75 cent uit een grabbelbak van de Blokker gehaald, omdat zijn voorganger na vijftien jaar letterlijk uit elkaar aan het vallen was. Eigenlijk is zo’n tasje niet handig tijdens het lopen, maar ik ben er nu eenmaal aan gehecht geraakt. Erin gaan een mobieltje -voor het geval ik ontvoerd of overreden wordt -, een miniflesje water – dat met deze temperaturen zelden aangesproken wordt en sowieso al alleen ná de finish, want onderweg kan ik geen afleiding gebruiken -, een mp3-speler – ook tegen de afleiding, in dit geval de onaangenaam lompe klappen van mijn schoenen onderweg -, huissleutels en  zakdoekjes – want het door de mond inademen en door de neus uit levert vreemd genoeg een constante snotstroom op, maar gezien mijn allergie voor afleiding snuit ik onderweg toch zonder doekje, maar meestal discreet.

in het stof

En wat was nu het probleem? Welke basics waren nu weer onoverkomelijk voor mij? De gespsluiting. Of liever gezegd de gespen waarmee de lengte van de gordel moeten worden gereguleerd. Al snel na de openingsstappen voelde ik het tasje langzaam wegzakken. Onderweg aansnoeren leek de oplossing, maar binnen de kortste keren hing het tasje weer op half elf. Bokkend en hoofdschuddend door de gruwelijke overdosis afleiding, besloot ik een doodzonde te begaan en te stoppen. Ik rukte de gordel vast en haalde hem weer los om en besefte ik al snel dat ik dit niet hier en nu ging snappen. Ik maakte gordel zo wijd mogelijk en gooide hem over een schouder. De te lange koptelefoondraad bleek nu in mijn voordeel en ik ging alsnog op pad. Maar nee,zo’n schuddende tas in mijn zij, die ik dan weer met mijn hand moest vasthouden, het was waardeloos. Ik moest weer in het stof bijten.

designer jogger

Ik begon nog wel met hardlopen maar via een route die even verderop het park uit leidde. Ik ging de hoek om en belandde midden in de flitslichten en cameracrews van de Amsterdam Fashion Week. Wellicht is dit het moment om te vertellen wat ik op zo’n looptochtje in het winterseizoen pleeg aan te trekken: een inmiddels flink uitgelubberde joggingbroek van de markt, ‘merk’ San Marino, een t-shirt met lange mouwen met daaronder een t-shirt met korte mouwen (dat zit altijd een beetje scheef, net als de eigenaar), mijn vorige paar hardloopschoenen, aangezien die vuil mogen worden van sneeuwblubber en dat ook zijn, soms een muts, maar vandaag niet, zodat mijn net-uit-bed-coupe goed uitkwam en dit alles afgetopt met een ongeschoren tronie. Het contrast met de modepopjes moet een avontuurlijke fotograaf het water uit de mond hebben doen lopen en ik vermoed dan ook dat ik binnenkort in diverse modetijdschriften (pardon: fashion magazines) aangetroffen kan worden.

kuiertempo

Aangekomen bij het einde van het park was ik het zat en mat me een kuiertempo aan door de Staatsliedenbuurt. Een kuiervriendelijke buurt waarin ik altijd weer aangenaam verrast word door de inventiviteit van de middenstand. Zo is daar in de Kemperstraat computerreparatiewinkel “Herstelpunt”. Fantastische naam en dat ik al die jaren naast het uithangbord met de naam en enige bejaarde computerparafernalia op de vensterbank geen herstelactiviteit heb waargenomen verhoogt mijn vreugde slechts. Verderop moet ook nog ergens gezondheidswinkel voor onverzekerden “De Witte Jas” zijn. Langs gereedschapsuitleen “De Blauwe Duim” lopend ga ik altijd even speciaal bij Magazijn “Sportief” kijken. Een winkel van sinkel die altijd wat aparts met zijn uitstalling doet. Deze keer heeft men in de etalage een sneeuweffect gecreëerd door met gulle hand verkruimeld piepschuim tussen de lampen, fietspompen, fluitketels, speelgoedauto’s, gieters en wat dies meer zij te strooien.

Even later ben ik weer thuis. Ik overhandig het heuptasje aan mijn geliefde. Zij laat zien hoe het moet. Ik snap het niet.